Eman van Spangas: mens en Marokkaan


Er kan veel geschreven worden over het onderwerp ”minderheden in de media”. Vorig jaar was er veel commotie omtrent de Oscar, omdat er een gebrek was aan genomineerde Afro-Amerikaanse acteurs. Ook in Nederland klinkt het geluid dat Hilversum vaak te wit is. Wanneer we wel minderheden in beeld zien, dan is dat vaak niet in een rol waar de doorsnee lid van desbetreffende gemeenschap zich mee kan identificeren.

In Nederlandse films en series zien we dat Marokkaanse mannen vaak op de volgende manieren worden uitgebeeld: crimineel en/of klaploper, extremist, overdreven extraverte vriend of kleurloze en onschuldige jongen die geen vlieg kwaad doet. Naast de negatieve rollen, geven ook de ”positieve” rollen geen goed beeld weer van de werkelijkheid. Je zult niet gauw een Marokkaan vinden, of welk mens dan ook, die voldoet aan het beeld van ”de goede” Marokkaan.

De schrijvers van de serie ”Spangas”, een jeugdserie over het leven van scholieren op het voorgezet onderwijs, hebben met de personage Eman Loukili dan ook de gulden middenweg gecreëerd. Ik zeg niet dat Eman geen stereotype Marokkaan is. Hij heeft wel degelijk kenmerken van een stereotype Marokkaan. Ik neem dit de makers van de serie echter om twee redenen niet kwalijk. Ik snap dat als je doelbewust een personage bedenkt met een bepaalde achtergrond, dat je de achtergrond niet kan negeren als schrijver. Ik kan me dan ook voorstellen dat de schrijver dan vaak terug slaat op zijn eigen ervaringen, of het algemeen beeld. Het is immers voor een groot publiek.

De tweede reden is dat hij inderdaad een temperament heeft, wat overeenkomt met beeld dat veel mensen hebben van Marokkanen. Hij is prominent aanwezig in het klaslokaal, wat iedereen die met meerdere Marokkanen een klaslokaal heeft gedeeld, meer dan eens heeft meegemaakt van een Marokkaan. Hij is ook geen lieverdje tegenover zijn klasgenoten. Ondanks dit alles is hij niet de boeman van de school. Hij is geliefd bij zijn schoolgenoten en docenten, en doet de vervelende dingen die hij doet met een zekere likeability. Dit is een veel realistischer beeld van de stereotype Marokkaanse scholier.

Op de website van ”Spangas” is het profiel van Eman te vinden. Hierin is ook een mooi voorbeeld te zien van wat een realistisch personage hij eigenlijk is:

Ik woon in een VET groot huis met binnen- en buitenzwembad en bediening. Ik heb de grootste slaapkamer van allemaal met de grootste tv van het hele huis. En ik heb een eigen badkamer met een heel groot bad. En er zijn altijd heel veel mensen op bezoek. Ok, en nu echt (haha): Ik woon in een gewoon huis met heel veel familie, want ik heb heel veel broers en ook nog een paar moeders, uh, zussen. Ik heb één vader en één moeder. En astma. En een viool.

Het eerste dat opvalt is dat Eman droomt van een luxe huis met dure spullen. Materialisme is iets wat te vinden is bij veel Marokkaanse jongeren. Ik kan mij herinneren dat op de middelbare school de economiedocent aan iedereen in de klas vroeg, wat die wilde worden. Haast elke Marokkaanse jongen antwoordde met ”rijk”.

Ook heeft Eman een groot gezin, wat typisch Marokkaans is. Maar het opvallende is dat hij zijn zussen grappend ”moeders” noemt. Het is vaak zo dat in gezinnen met oudere dochters, de dochters vaak veel met de opvoeding van de jongere kinderen te maken hebben. De zussen zijn vaak degenen die hun jongere broertjes en zusjes opfrissen, voeden, aankleden en naar school brengen. Dit laat zien dat de schrijver niet alleen aan komt zetten met het stereotype van een groot gezin, maar ook weet hoe het eraan toe kan gaan.

Het is alleen jammer dat Eman een dertiger is die al zeven jaar lang op de middelbare school zit.

 

Dit artikel verscheen eerder op Mocropinion