De NOS verspreidt complottheorie over geldstromen vanuit Golflanden


De NOS heeft een tendentieus verhaal naar buiten gebracht over een geheime lijst waarop informatie staat over donaties voor moskeeën en islamitische organisaties vanuit ‘onvrije Golflanden’. Geldstroom vanuit die landen is al jaren een controversieel onderwerp, maar de wijze hoe dit verhaal nu naar buiten wordt gebracht verraadt de vooringenomenheid van de journalisten van de NOS. 

Mohamed Ajouaou
De NOS heeft voor dit nieuwsverhaal Mohamed Ajouaou, theoloog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, gevraagd om commentaar. Hij zei dat financiering uit Golfstaten de integratie kán belemmeren. “Financiering gaat vaak gepaard met invloed van geldschieters die een islam willen verspreiden die onverdraagzaam is of haaks staat op de democratische rechtsstaat.” De NOS plakt hier zelf het label ”salafisme” aan.

Financiering
Het opvallende is dat de NOS hier slechts de speculaties en vermoedens van Ajouaou verspreidt en niet refereert naar een wetenschappelijk werk of eventuele journalistieke vondst, waaruit de invloed van deze geldschieters moet blijken. Ook Ajouaou zelf heeft hier niks over gepubliceerd. Het spookverhaal dat de oliesjeiks met donaties aan moskeeën en organisaties hun invloed willen uitoefenen is voor de gemiddelde Nederlander geloofwaardig. Immers in deze cultuur is het ”voor wat hoort wat”. Wanneer door deze blik handelingen die gedaan worden door leden van een andere cultuur worden bekeken, is er al gauw een andere gezegde van toepassing: “zoals de waard is, vertrouwt hij zijn gasten”.

Sadaka

Het doneren van geld aan moskeeën is een gebruik binnen de islamitische traditie waar de donateur niets terug verwacht. Deze invalshoek wordt bewust niet belicht door de NOS. Het meest opmerkelijke is dat ook Ajouaou dit niet benoemt, terwijl hij hier wel degelijk over heeft gepubliceerd in 2010. Zo schreef hij op pagina 34 van “Zakat en sadaka, meer dan een aalmoes” het volgende:

Een ander aspect van de sadaka is haar gerichtheid op de het individu overstijgende noden zoals rampen of gebrek aan collectieve voorzieningen zoals scholen en moskeeën. Alles wat een moslim hiervoor geeft valt onder
sadaka.

Het is geen geheim dat de moslimgemeenschap in Nederland niet erg hoog op de economische ladder staat en alle legitieme middelen kan gebruiken dit soort collectieve voorzieningen te verkrijgen. Het is een raadsel waarom Ajouaou, die hier kennis van heeft, dit niet belicht in zijn bijdrage aan het artikel.

Groei salafisme
De NOS geeft verder aan dat mede door buitenlandse financiering er een groei van het salafisme in Nederland heeft plaatsgevonden. Het is erg kort door de bocht om alleen het financiële aspect te benoemen als oorzaak hiervan. Kan het niet zo zijn dat de behoefte naar een orthodoxe beleving van de islam is gegroeid en hierin slechts wordt voorzien? Het ontbeert de Nederlandse samenleving absoluut niet aan alternatieven voor het salafisme of zelfs de islam in het geheel. Toch kiest de NOS ervoor om de schijn op te wekken van een sinister plan vanuit Golflanden.

Het grootste gedeelte van de Nederlandse moslimgemeenschap komt uit respectievelijk Marokko en Turkije. Dit zijn geen landen met een significante salafistische traditie. Meeste Marokkaanse en Turkse moskeeën zijn ook niet salafistisch. Toch groeit salafisme ook onder Turkse en Marokkaanse jongeren. Dit vraagt om een wetenschappelijke verklaring. Er zijn politicologen, antropologen en sociologen die onderzoek doen naar dit soort ontwikkelingen. De NOS kiest bewust ervoor om hier een spannend en angstaanjagend verhaal van te maken zonder degelijke wetenschappelijke analyse.

Factcheck: krijgen deze moskeeën wel financiering?
De NOS toont onder haar artikel een interactieve kaart met een overzicht van moskeeën die financiering zouden krijgen uit het Midden-Oosten. Het zou gaan om aantal moskeeën. Wanneer er wordt geklikt op de moskeeën blijkt dat de meeste moskeeën helemaal geen geld hebben ontvangen uit die landen.

Concluderend kan worden vastgesteld dat berichtgeving van de NOS over dit onderwerp kenmerken toont van hoe complottheorieën worden verspreid. Xenofobische sentimenten van het publiek van NOS motiveert de journalisten om nieuwsverhalen zo te vertellen zodat zij maximaal aandacht krijgen. In wezen verschilt de NOS daarom inhoudelijk gezien niet veel van Geenstijl. De NOS heeft alleen een veel groter budget.