NCTV manipuleert rechtsgang door AIVD-publicatie


De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) concludeert in een rapport over de AIVD dat deze in een aantal situaties niet zorgvuldig handelt. Een opmerkelijke conclusie is dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) zinnen heeft laten toevoegen aan een publicatie van de AIVD, Leven bij ISIS, die naast informeren als doel had het bieden van concrete handvatten aan andere overheidsinstanties ten behoeve van maatregelen tegen individuele uitreizigers. Eén van die overheidsinstanties is het OM.

Onzorgvuldig

De CTIVD oordeelt dat de AIVD-publicatie concrete conclusies schrijft die gebaseerd zijn op algemeenheden. De conclusies worden niet voldoende onderbouwd en er worden geen bronnen vermeld. Ze wekken daardoor ten onrechte de indruk dat ze voor iedere uitreiziger gelden. In rechtszaken wordt de Leven bij ISIS publicatie gebruikt om aan te tonen dat mensen, die na 2014 afreisden naar ISIS-gebied, zouden hebben geweten dat ze zich aansloten bij een terroristische organisatie. Ook wordt in de publicatie geconcludeerd dat vrouwen, zelfs als ze thuis blijven, deelnemen aan ISIS-activiteiten. Het is kwalijk dat de AIVD willens en wetens ongefundeerd materiaal verspreidt dat de strafmaat medebepaalt.

Onbetrouwbare conclusie 1: “Wie naar ISIS-gebied afreist, maakt willens en wetens de keuze om zich bij een groepering aan te sluiten die terroristische activiteiten ontplooit en aanslagen in Europa pleegt.”

Onbetrouwbare conclusie 2: “In de praktijk betekent dit dat zowel mannelijke als vrouwelijke uitreizigers, gewapenderhand of anderszins, deelnemen aan de strijd van ISIS.”

Volgens het CTIVD zijn er voor de twee onderstaande passages over de rol van vrouwen bij ISIS niet voldoende bewijs te vinden. Op basis van een paar individuele gevallen schets de AIVD een beeld dat vervolgens op de hele groep vrouwen van toepassing zou moeten zijn.

“[…] het rekruteren van andere vrouwelijke uitreizigers, vaak familie of vriendinnen, [vormt] een cruciaal onderdeel van het leven van een vrouw in ISIS-gebied.” (p. 8)

“In het verlengde hiervan [CTIVD: het rekruteren] vormt het produceren van ISIS-propaganda voor velen ook een kerntaak.”

NCTV zegt voor

De NCTV, het OM, het ministerie van BZ en de RvdK mochten op de concept-publicatie reageren. De NCTV wilde dat er duidelijk gemaakt werd dat uitreizigers wisten waar ze aan begonnen, zodat zij zich niet zouden kunnen beroepen op onwetendheid over de situatie bij ISIS en stelde wijzigingen in de tekst voor: “Wie naar ISIS afreist maakt willens en wetens de keuze om zich bij een terroristische groepering aan te sluiten […]” Ook de zin “Overigens bestaat ook nog de kans dat dergelijke verhalen door ISIS-aanhangers worden weggezet als ‘westerse propaganda’” komt waarschijnlijk uit de koker van de NCTV.

Herziening rechtszaken

In verschillende rechtszaken van uitreizigers is verwezen naar de AIVD-publicatie Leven bij ISIS en hebben de ongefundeerde conclusies invloed gehad op de strafmaat. De verdediging kan de informatie uit het CTIVD-rapport gebruiken in hoger beroep. Volgens André Seebregts zou het zelfs tot herziening van een zaak kunnen lijden.

Onderzoekers Martijn de Koning en Annelies Moors schreven eind mei al een kritisch stuk over de onderzoeken en publicaties die in rechtszaken gebruikt worden. Volgens de Koning werd de AIVD-publicatie o.a. gebruikt in de zaak tegen Laura H.