Je identiteit als moslim in Nederland


Het valt niet mee om als moslim mee te kunnen draaien in Nederland. Vooroordelen van beide kanten zitten veel vooruitgang in de weg. Is het mogelijk om als moslim een bijdrage te leveren aan de maatschappij, met behoud van je islamitische identiteit? 

Na heel mijn leven onderwijs te hebben genoten op zwarte scholen, kwam ik als zeventienjarige terecht op de lerarenopleiding geschiedenis aan de Hogeschool Rotterdam. Het is nog zacht uitgedrukt om mijn ervaring te beschrijven als een cultuurshock. Waar menig autochtoon zijn hersenen kraakt om ”Abderrahman” en ”Abderraheem” uit elkaar te houden, had ik moeite met ”Loes” en ”Anneloes”. Ze heten ook allemaal hetzelfde. Voor het eerst ontmoette ik mensen die drankjes ”deden”, elkaar aanspraken op schulden van tientallen centen een dag nadat eerdergenoemde drankjes ”werden gedaan” en op de PVV stemden. Ik kon mij voor die tijd niet voorstellen, dat er mensen daadwerkelijk op de PVV stemden. Die waren er wel degelijk en die zaten plots naast me. De verdeeldheid van ons land en de bubbel waarin ik ben opgegroeid, werden mij toen duidelijk.

 Religieuze bewustwording
Om verschillende redenen ben ik na twee jaar met de opleiding gestopt. Een van de redenen is dat ik me er niet thuis voelde. Ik sluit niet uit, dat het slechts aan de klas lag. In dezelfde tijd begon ik me ook meer bezig te houden met mijn religie. Het gebed onderhouden, mijn kleding aanpassen, mijn baard laten groeien en het urenlang islamitische lezingen beluisteren op YouTube. Kortom de hele mikmak. Achteraf gezien was de koude kermis waar ik van thuiskwam op de lerarenopleiding, waarschijnlijk een drijvende kracht hierachter. Als puber ben je erg opzoek naar een identiteit. Je zoektocht is naar mijn mening succesvol, wanneer je je ware identiteit hebt gevonden. De identiteit die je altijd al met je meedroeg. De ontdekking van wie ik juist niet ben en waar ik juist niet thuishoor, liet me inzien wie ik wel ben en waar ik wel thuishoor.

Terug de wereld in
Met mijn eindelijk gevonden identiteit, trok ik weer enigszins ontmoedigd en verbitterd de wereld in. Werk vinden en een opleiding afronden, stond nog op de to-do lijst. De details van deze zoektocht zal ik je maar besparen. Deels omdat de taken op de to-do lijst nog niet zijn volbracht, en deels omdat ik anders nooit tot het punt van dit verhaal kom. Ik was enigszins ontmoedigd, want mijn identiteit wierp in die wereld waar ik in trok, obstakels op. Niet alleen verwachtte ik met vooroordelen te maken te krijgen, maar je legt als moslim je religieuze verplichtingen en eventuele beperkingen die het met zich meebrengt nooit naast je neer. Je weet waar je het voor doet. Ik was in de veronderstelling dat het voldoen aan de religieuze verplichtingen alleen met de grootste moeite kon worden gedaan, als je mee wilde draaien in de Nederlandse maatschappij, en dat werkgevers en onderwijsinstellingen je hier niet in steunen en maar vinden dat je je aan moet passen.

Vooroordelen
Ik bleek zelf vol te zitten met vooroordelen. Met een beetje communicatie bleken de meeste werkgevers het niet alleen te accepteren dat ik wilde bidden, maar deden ook hun best om mij te voorzien in de mogelijkheid. Het draait natuurlijk niet alleen maar om het gebed. Het bekende ”handen schudden” ervaren veel moslims al als een poortwachter. De interactie is nog niet eens begonnen, of de toon is al gezet. Maar ook hier is gebleken dat goede communicatie essentieel is.

Ik wil absoluut niet zeggen dat alles koek en ei is. Ik ben me ervan bewust dat ik uit de randstad kom en dit vaak een voordeel is. Ook solliciteer ik sneller bij organisaties waarvan ik weet ze een meer kosmopolitische en open houding hebben. Maar ik realiseerde me dat het beeld van ”de grote boze maatschappij” die achter je aan zit als moslim, wel wat genuanceerder ligt. Ik moest nog bijkomen van de cultuurshock die ik ervoer als eerstejaars student. Zo kom ik ook tot de conclusie dat het dezelfde mechanismen waren die ervoor zorgden dat ik met dezelfde bevooroordeelde blik naar de maatschappij keek, als die ervoor zorgen dat er mensen zijn die met een bevoordeelde blik naar mij en andere moslims kijken.

Slotadvies
Hetgeen dat ik ten slotte nog wil meegeven aan de islamitische lezer is,  dat ik weet dat je in de zoektocht naar je wereldse voorzieningen tegenslagen zult meemaken. Er zullen waarschijnlijk meer deuren worden dichtgegooid dan geopend. Maar uiteindelijk is het allemaal een beproeving. Blijf je best doen en je verloochen religie niet, want de dichte deuren in het wereldse leven kunnen een reden zijn voor open poorten in het hiernamaals. Zie dit niet als excuses om je kameel niet vast te binden.

En de niet-islamitische lezer wil ik vertellen dat ik begrijp dat de veranderende samenleving spannend is. Waar eerst de Aldi stond, staat nu een ”Tanger supermarkt”. Waar eerste de groenteboer stond, wordt nu een gerecht verkocht dat ”kapsalon” wordt genoemd. Tot overmaat van ramp zul je misschien meemaken dat iemand in een leeg kantoor knielt, buigt en prevelt. Het is wennen, maar het is niks om bang voor te zijn. Zie het maar als iemand die een pauze neemt, en zich door middel van het gebed weer oplaadt. Tot je verbazing zul je misschien meemaken dat een moslim of moslima niet je hand wilt schudden, omdat je behoort tot het ander geslacht. Dit is geen vorm van disrespect, maar het is een vorm van kuisheid om het ander geslacht niet aan te raken. Je zou kunnen denken, dat iemand die zich zo opstelt niet mee wilt doen in de maatschappij. Daarop wil ik zeggen dat het feit dat hij of zij kiest om juist voor je te komen staan, en met je te communiceren, een teken is dat hij of zij wel degelijk een bijdrage wil leveren aan de maatschappij.

Is het accepteren van de islamitische burger en hem toestaan om een bijdrage te leveren, met behoud van eigen identiteit, uiteindelijk een veel betere oplossing voor de verdeeldheid in dit land?