Jihadisme is niet de schuld van Saoedi-Arabië


Demonstratie van de opgeheven Al-Mouhajiroun beweging in Londen
Demonstratie van de opgeheven Al-Muhajiroun beweging in Londen

Bernard Haykel, professor van Near Eastern Studies aan de universiteit van Princeton is de auteur van “Revival and Reform in Islam” en de uitgever van “Saudi Arabia in Transition.”

Het is vanzelfsprekend geworden in het Westen om de verspreiding van gewelddadig islamisme te verwijten aan de religieuze ideologie van Saoedi-Arabië, die algemeen bekend staat als het salafisme of het wahhabisme. Het salafisme pleit voor een letterlijke interpretatie uit de bronnen van de openbaring van de islam – de Koran en de overleveringen van de Profeet Mohammed (hadieth) – en promoot intolerantie tegenover andere sektes in de islam, voornamelijk tegenover sjiiten, soefi’s en andere vertakkingen in de islam.

Maar intolerantie impliceert niet, en leidt ook niet tot gewelddadig extremisme. Bovendien hangen de gegevens die we hebben niet samen met Saoedisch religieus activisme – dat in de vroege jaren van 1960 begon en miljarden dollars investeerden in het bouwen van instituten en moskeeën, studiebeurzen, professoraten, publicaties van boeken en dagbladen en salarissen voor predikers. De Saoedi’s zijn bijvoorbeeld zeer actief geweest in India sinds 1963 en toch zijn de Indiase salafisten erg toegewijd in de nationale democratische politiek, zonder jihaadi’s te creëren; niet lokaal en niet globaal.

De Saoedi’s zijn echter nooit betrokken geweest bij de verspreiding van het salafisme in Irak, echter is hier wel ISIS ontstaan. Ook hebben de ambtenaren van de overheid van de Verenigde Staten herhaaldelijk betoogd dat de Saoedische regering minstens tien jaar een sterke bondgenoot is in de strijd tegen Al-Qaeda en recent ISIS, die beiden het Saoedische koninkrijk willen veroveren en de koninklijke familie willen vernietigen. Het zou onbegrijpelijk zijn als zij steun en financiering zouden toedienen aan degenen die wensen het koningshuis omver te werpen. Ongetwijfeld zullen er wel rijke individuen zijn die het gewelddadige jihadisme ondersteunen, maar de Saoedische regering probeert dezen te identificeren en op te sluiten.

Het jihadistische verschijnsel is een wereldwijd probleem en zoals we merken van de alledaagse tragedies, is dit niet gebonden aan een bepaald land, of een bepaalde sociaal-politieke context of een psychologisch of sociologisch profiel. De overgrote meerderheid van de salafisten zijn geweldloos. De weinige jihadisten lijken gemotiveerd te zijn door een gevoel van collectieve en persoonlijke vernedering, evenals een fantasie in de vorm van politieke utopie – het kalifaat genoemd – dat de Saoedische regering nooit heeft gepleit.

De redenen voor jihadisme kan niet door een enkele oorzaak verklaard worden, zoals “het is allemaal de schuld van Saoedi-Arabië.” Als het zo geweest zou zijn, zou de oplossing snel en eenvoudig zijn. Maar dat is het niet. Het antwoord op het jihadisme moet een reeks van beleid omvatten – militair, economisch, ideologisch en cultureel – dat insluit op Riyad als een bondgenoot in de strijd tegen een plaag dat heeft geresulteerd in de dood en het lijden van veel meer moslims dan westerlingen.

Bron: New York Times