Niemand zal het ontkennen, voorkomen is beter dan genezen. Om kinderen te behoeden voor kwalen en ongelukken nemen veel ouders verschillende voorzorgsmaatregelen (van vitaminesupplementen tot traphekjes). Het idee hierachter is dat het risico op narigheid vergroot wanneer je deze voorzorgsmaatregelen nìet neemt.

Preventie komt van het Engelse ‘to prevent’, welke voorkomen betekent. Het tegenhouden. Dat is waar we op hopen door het nemen van voorzorgsmaatregelen. Preventie wordt echter ook als term gebruikt in de hulpverlening. De lading die aan het woord gekoppeld is, vind ik zelf sterk negatief, omdat het de suggestie wekt dat ‘de preventie’ noodzakelijk is als interventie. Wordt het risico op narigheid vergroot wanneer er onvoldoende wordt gericht op preventie?

Met name in de jeugdzorg vind ik ‘preventiebeleid’ een ongelukkige term, omdat er een negatief determinisme in verschuilt. Ik weiger bij hulpverlening uit te gaan van een negatief toekomstperspectief, bovendien werkt dit een self-fulfilling prophecy – voortkomend uit een negatief zelfbeeld – in de hand. Een kind heeft meer in huis dan ‘een mogelijkheid’ om zich negatief te ontwikkelen. Het is de mogelijke negatieve ontwikkeling die ‘preventiebeleid’ onder een vergrootglas plaatst. Het lijkt me juist de taak van opvoeders, leerkrachten, hulpverleners en overheden om de positieve aspecten van het kind te herkennen, erkennen en te versterken. En waar het kind achter in blijft, deze te helpen ontwikkelen. Ik giet dit liever in een andere term dan preventie, ik spreek liever van empowerment.

Empowerment gaat uit van de eigen kracht en het vergroten van de weerbaarheid, maar ook het aanwenden van diversiteit en talenten in groepen. Termen die we de afgelopen decennia regelmatig tegen zijn gekomen, maar die onvoldoende tot hun recht komen wanneer we in negatieve kaders blijven denken. Empowerment gaat over het nastreven van doelen, en over het vergroten van de motivatie en inspiratie om deze doelen te bereiken. Empowerment gaat over mogelijkheden en het kiezen van je eigen pad. Empowerment gaat over het ontwikkelen van een positief zelfbeeld.

Voorkomen blijft beter dan genezen, maar om echt te kunnen voorkomen moet uitgegaan worden van een positief toekomstperspectief in plaats van een negatieve.

Naila Ghani (@NailaGhani) is oprichter van MIRAAH, een integrale hulpverleningsinstantie die zich richt op de algehele ontwikkeling van moslimjongeren.